دسته بندی ها: کلیه و مجاری ادراری

14 خرداد 1399 توسط یگانه عرب 0 دیدگاه

تنگی مجرای ادراری چیست و چگونه درمان می شود ؟

تنگی مجرای ادراری عارضه ای است که باید حتما مورد درمان قرار گیرد.

مجرای ادراری لوله ای است که ادرار از طریق آن از مثانه خارج شده و به خارج از بدن هدایت می شود. اندازه این مجرا به قدری است که ادرار به راحتی از آن خارج می شود؛ اما زمانی که این مجرا باریک شود، جریان ادرار با مشکل مواجه می شود. به این مشکل تنگی مجرای ادراری می گویند.

تنگی مجرای ادراری مشکلی است که معمولا مردان را درگیر می کند و احتمال ابتلای این مشکل در زنان بسیار کمتر است. برای حل هارضه های تنگی مجرای ادراری می توانید به مطب دکتر علیرضا عابدی در اصفهان مراجعه نمایید.

دلایل به وجود آمدن مشکل تنگی مجرای ادراری چیست؟

همانطور که در بالا اشاره کردیم، به گرفتگی مجرای ادرار، تنگی مجرای ادراری می گویند. این مشکل معمولا به خاطر التهاب بافت مجرا و یا بافت اسکار باقی مانده از زخم های مجرای ادرار به وجود می آید. بافت اسکار به بافتی می گویند که در اثر جای زخم باقی مانده باشد. زخم های مجرای ادراری ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شده باشند.

پسران جوانی که جراحی هیپوسپادیاس انجام می دهند (روشی برای اصلاح مجرای ادراری ناقص) و افرادی که بعد از تغییر جنسیت یا به دلایل دیگر عمل کاشت آلت تناسلی را انجام می دهند، بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به تنگی مجرای ادراری قرار دارند.

 

در بعضی مواقع آسیب های وارد شده به بدن می تواند باعث ایجاد تنگی مجرای ادراری شود. در خیلی از اوقات حوادثی مانند تصادف یا ضربه به بیضه خطر این مشکل را بیشتر می کند.

در ادامه برخی از علت های احتمالی تنگی مجرای ادراری را معرفی می کنیم که شامل موارد زیر هستند:

  • شکستگی در قسمت لگن
  • اتصال سوند به آلت تناسلی
  • پرتو درمانی
  • عمل جراحی که بر روی پروستات انجام شده باشد
  • هیپرپلازی خوش خیم پروستات

علت های نادری هم وجود دارد که گهگاهی باعث ایجاد تنگی مجرای ادراری می شوند:  

  • توموری که در نزدیکی مجرای ادراری رشد کرده است و باعث تنگی مجرای ادراری شده
  • عفونت های ادراری که درمان نمی شوند و یا فرد به دفعات زیاد به این عفونت ها مبتلا می شود
  • عفونت های مقاربتی (STI) مانند سوزاک یا کلامیدیا

عواملی که ریسک ابتلا به تنگی مجرای ادراری را بالا می برند چه چیز هایی هستند؟

برخی از مردان بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به تنگی مجرای ادراری قرار دارند، مخصوصا افرادی که:

  • یک یا چند بیماری مقاربتی دارند
  • اخیرا برای ادرار کردن از سوند استفاده کرده اند
  • به دلیل عفونت به عارضه اورتریت (تورم و سوزش در مجرای ادراری) دچار شده اند
  • پروستاتشان بزرگ شده است

علائم تنگی مجرای ادراری چیست؟

تنگی مجاری ادراری علائم زیادی می تواند داشته باشد و درجه این علائم از خفیف تا شدید هستند. برخی از علائم تنگی مجرای ادراری شامل موارد زیر است:

  • جریان ادرار ضعیف می شود و یا حجم ادرار کاهش می یابد
  • بیمار دائما احساس نیاز به ادرار کردن می کند
  • بیمار بعد از ادرار کردن احساس می کند مثانه اش به طور کامل خالی نشده
  • در حین ادرار کردن جریان ادرار دائما قطع و وصل می شود
  • احساس وجود درد یا سوزش در هنگام ادرار کردن
  • بی اختیاری در نگه داشتن ادرار
  • احساس درد در لگن یا ناحیه پایینی شکم
  • ترشح مواد از مجرای ادرار
  • احساس درد و تورم در آلت تناسلی
  • دیدن خون در مایع منی یا ادرار
  • تیره شدن رنگ ادرار
  • عدم توانایی در ادرار کردن (این مورد بسیار جدی است و نیاز به مراجعه فوری به پزشک اورولوژی دارد)

تنگی مجرای ادراری چگونه تشخیص داده می شود؟

در صورت مشاهده علائم بالا بهتر است به پزشک اورولوژی مراجعه کنید. برای تشخیص این عارضه، دکتر متخصص اورولوژی ممکن است از روش های مختلفی استفاده کند.

بررسی علائم و سابقه پزشکی بیمار

بهتر است در همان مراجعه اول علائمی که دارید را به پزشک اورولوژی گزارش دهید. ممکن است پزشک اورولوژی شما در مورد بیماری هایی که در گذشته داشته اید سوالاتی بپرسد تا عوامل بالا برنده خطر ابتلا به این بیماری را پیدا کند.

انجام معاینه بدنی

یک معاینه بدنی ساده از آلت تناسلی می تواند به پزشک اورولوژی کمک کند تا از وجود تنگی مجرای ادراری باخبر شود. پزشک اورولوژی به راحتی قرمزی (یا ترشحات مجرای ادراری) را تشخیص می دهد و نواحی که سخت یا متورم شده اند را شناسایی می کند.

انجام آزمایشات

علاوه بر معاینه بدنی، ممکن است پزشک اورولوژی تصمیم بگیرد آزمایشات زیر را تجویز کند: 

  • اندازه گیری میزان جریان  ادرار در هنگام ادرار کردن
  • تجزیه و تحلیل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ادرار برای مشخص شدن اینکه آیا باکتری (یا خون) در ادرار وجود دارد یا خیر
  • سیستوسکوپی: در این روش یک لوله کوچک که مجهز به دوربین است را به بدن وارد می کنند تا داخل مثانه و مجرای ادراری را مشاهده کنند. این روش دقیق ترین راه برای بررسی علت ترشحات مجرای ادراری است.
  • اندازه گیری اندازه باز شدن مجرای ادراری
  • آزمایش های مربوط به عفونت های کلامیدیا و سوزاک 

چه روش هایی برای درمان تنگی مجرای ادراری وجود دارند؟

درمان این بیماری به شدت و علت به وجود آمدن آن بستگی دارد. این روش ها شامل موارد زیر هستند:

درمان غیر جراحی تنگی مجرای ادراری

در این روش درمانی پزشک اورولوژی با استفاده از یک ابزار پزشکی به نام دیلاتور، مجرای ادراری را گشادتر می کند. این یک روش سرپایی است و مجبور نیستید بعد از درمان، شب را در بیمارستان بمانید. پزشک اورولوژی در چند مرحله سیم های کوچک با قطر های مختلف را از کمترین قطر تا بیشترین قطر از طریق مجرای ادراری وارد مثانه می کند. بعد از هر بار عبور دادن میله، میله بعدی قطر بیشتری دارد و به مرور زمان قطر مجرای ادراری افزایش می یابد.

 

یکی دیگر از روش های درمان غیر جراحی تنگی مجرای ادراری، قرار دادن طولانی مدت سوند ادرار است. معمولا ازین روش در مواردی که تنگی مجرای ادراری به مرحله حاد رسیده و بیمار قادر به ادرار کردن نیست استفاده می کنند. از عوارض این روش می توان به تحریک مثانه و عفونت ادراری اشاره کرد.

 

عمل جراحی تنگی مجرای ادراری

عمل جراحی که برای درمان تنگی مجرای ادراری به کار می برند، عمل یورتروپلاستی نام دارد که عمل سنگین و زمان بری است. در این عمل دکتر اورولوژی بافت های آسیب دیده را از بدن خارج می کند و مجرای ادراری را بازسازی می کند.

انحراف جریان ادرار

ممکن است پزشک اورولوژی در موارد شدید این عارضه یشنهاد انحراف جریان ادرار را بدهد. در این روش مثانه به طور کامل از بدن خارج می شود و معمولا از قسمتی از روده برای هدایت جریان ادرار به سمت خارج از بدن استفاده می شود. ازین روش در زمانی استفاده می کنند که مثانه به شدت آسیب دیده باشد و راه درمانی برای آن وجود نداشته باشد.

چگونه می توان از تنگی مجرای ادراری جلوگیری کرد؟

در بعضی از مواقع نمی توانید جلوی ابتلا به این عارضه را بگیرید. اما روش هایی برای کمتر کردن خطر ابتلا وجود دارد.

از آنجایی که یکی از علت های به وجود آمدن این عارضه عفونت های مقاربتی است، با استفاده از روش های پیشگیری مناسب در هنگام برقراری رابطه جنسی، می توانید تا حدودی جلوی ابتلا را بگیرید.

یادتان باشد اگر به طور ناگهانی علائم تنگی مجرای ادراری را مشاهده کردید، باید هر چه سریع تر به پزشک اورولوژی مراجعه کنید تا جلوی عوارض جدی آن را بگیرید.

منبع:

https://www.healthline.com/health/urethral-stricture#diagnosis

مترجم: یگانه عرب

5 خرداد 1399 توسط یگانه عرب 0 دیدگاه

سنگ کلیه در مجرای ادراری چگونه به وجود می آید و راه درمان آن چیست؟

سنگ کلیه در مجرای ادراری ، توده های سختی هستند که در مجرای ادراری تشکیل می شوند و می توانند باعث به وجود آمدن درد، خونریزی، عفونت و یا انسداد جریان ادرار شوند. منشا به وجود آمدن سنگ ها کلیه است و از آنجا به سمت مجرای ادراری و مثانه حرکت می کنند و می توانند بزرگتر و یا کوچکتر شوند. به روند تشکیل سنگ یورولیتاسیس، لیتیزیس کلیه و یا نفرولیتیتازیس می گویند.

جنس این سنگ ها از مواد معدنی موجود در ادرار است. این مواد معدنی به مرور زمان تشکیل کریستال ها را می دهند و در بعضی اوقات بلورها به سنگ تبدیل می شوند. به طور کلی حدود 85٪ سنگها از كلسیم تشکیل شده اند و مابقی آنها از مواد مختلفی از جمله اسید اوریك، سیستین یا استروویت تشکیل شده اند. به سنگ های استروویت (مخلوطی از منیزیم، آمونیوم و فسفات) سنگ های عفونی گفته می شود، زیرا این نوع سنگ ها فقط در ادرار آلوده تشکیل می شوند.

معمولا از هر 1000 نفر یک نفر به این عارضه دچار می شود و بیشتر افراد میانسال و سالخورده را درگیر می کند. اندازه این سنگ ها می تواند خیلی کوچک و یا بزرگ (2.5 سانتی متر و یا بیشتر) باشد. اگر تعداد این سنگ ها زیاد باشد می توانند کل مثانه و مجرای ادراری را پر کنند.

علت های ایجاد سنگ کلیه در مجرای ادراری

سنگ کلیه، در مجرای ادراری به علت های زیادی ممکن است تشکیل شود. یکی ازین دلایل وجود نمک زیاد در ادرار و جمع شدن آن در کلیه است. در بعضی مواقع ادرار بیمار فاقد مهارکننده هایی است که از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری می کنند. یکی ازین مهار کننده ها سیترات است که با متصل شدن به کلسیم از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری می کند.

افرادی که مبتلا به هایپرپاراتیروئیدیسم، کم آبی و اسیدوز توبولی کلیه هستند و کسانی که در رژیم غذایی شان از پروتئین های حیوانی و یا ویتامین C زیادی استفاده می کنند و به اندازه کافی آب و کلسیم مصرف نمی کنند شانس بیشتری در ابتلا به سنگ کلیه دارند.

همچنین افرادی که برای کاهش وزن جراحی باریتیک را انجام داده اند هم، در معرض ایجاد سنگ کلیه در مجرای ادراری شان هستند. برای درمان سنگ کلیه در مجرای ادراری به مطب دکتر علیرضا عابدی در اصفهان می توانید مراجعه کنید. البته اگر در اصفهان سکونت دارید.

خیلی کم پیش می آید که مصرف داروهایی مانند ایندینویر و یا ملامین موجود در رژیم غذایی باعث ایجاد سنگ کلیه در مجرای ادراری شود.

علائم وجود سنگ کلیه در مجرای اداری

معمولا سنگ های خیلی کوچک هیچ علائمی ایجاد نمی کنند. سنگ هایی که در مجرای ادراری وجود دارند و اندازه شان بزرگ است می توانند باعث کمردرد یا قولنج کلیه شوند. قولنج کلیوی درد متناوب و شدیدی است که ناحیه بین دنده ها و لگن را درگیر می کند و در کل شکم پخش می شود و تا ناحیه تناسلی هم پیش می رود. این درد معمولا هر 20 تا 60 دقیقه یکبار تکرار می شود و به تدریج افزایش می یابد.

علائم دیگر سنگ کلیه در مجرای اداری شامل موارد زیر است:

  • حالت تهوع و استفراغ
  • احساس بی قراری
  • عرق کردن
  • وجود خون یا تکه سنگ در ادرار
  • نیاز به ادرار کردن دائمی
  • تب و لرز
  • سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
  • کف کردن ادرار
  • ورم شکم

بعد از دیدن این علائم بهتر است به یک دکتر کلیه خوب مراجعه کنید.

تشخیص سنگ کلیه در مجرای ادراری

متخصص جراحی کلیه با استفاده از علائم بیمار و توموگرافی کامپیوتری وجود سنگ کلیه، در مجرای ادراری را تشخیص می دهد. بعضی از بیماری ها و مشکلات هستند که علائمی شبیه به علائم سنگ کلیه در مجرای ادراری را دارند. این مشکلات عبارتند از:

  • درد های دوره ای، که ممکن است در اثر آپاندیسیت، حاملگی خارج رحمی یا بیماری التهابی لگن ایجاد شود
  • بیماری حاد کیسه صفرا (کوله سیستیت حاد)
  • انسداد روده
  • پانکراتیت
  • بیرون زدگی دیواره سرخرگ آئورت

توموگرافی کامپیوتری (CT) می تواند سنگ ها را پیدا کرده و همچنین میزان انسداد مجاری که سنگ در آن ها وجود دارد را نشان دهد. علاوه بر این توموگرافی می تواند بسیاری از مشکلات دیگر را که می توانند باعث ایجاد دردهایی شبیه به سنگ کلیه در مجرای ادراری شوند را مشخص کند.

روش های دیگری که برای تشخیص سنگ کلیه در مجرای ادراری استفاده می شوند عبارتند از:

  • سونوگرافی
  • اشعه ایکس
  • اوروگرافی

جلوگیری از ابتلا به سنگ کلیه در مجاری ادراری

معمولا افرادی که قبلا وجود سنگ کلیه، در مجرای ادراری را تجربه کرده اند، با احتمال بیشتری دوباره به این عارضه دچار می شوند.

یکی از راه های موثر برای پیشگیری نوشیدن مایعات زیاد در طول روز است.  

افرادی که در مجرای ادراری شان سنگ کلسیم دارند باید در رژیم غذایی شان از سدیم و پتاسیم کمتری استفاده کنند. این افراد باید در طول روز حدودا 2 الی 3 وعده لبنیات مصرف کنند. جالب است بدانید اگر این دسته از افراد رژیم غذایی که حاوی کلسیم کم است را استفاده کنند بیشتر در معرض خطر ابتلا به سنگ کلیه در مجرای ادراری قرار می گیرند. بنابراین مصرف کلیسم در این افراد نباید خیلی کم یا خیلی زیاد باشد.  

دکتر سنگ شکن با توجه به نوع سنگ کلیه، برای بیمار داروهایی نظیر سیترات پتاسیم، پیریدوکسین (ویتامین B6)، آلفا مرکاپتوپروپیونیل گلیسین (تیوپرونین) یا پنی سیلامین، اسید استی هیدروکسی آمیک، آنتی بیوتیک را تجویز می کند و به بیمار توصیه می کند که پروتئین حیوانی کمتری مصرف کند.

از طرف دیگر وجود مقدار بالای اگزالات در ادرار به تشکیل سنگ کلیه در مجرای ادراری کمک می کند. بیمار باید از مصرف غذاهای پر اگزالات مانند ریواس، اسفناج، کاکائو، آجیل، فلفل و چای خودداری کند.

درمان سنگ کلیه در مجرای ادراری

سنگهای بزرگی که بیشتر از 5 میلی متر هستند به احتمال زیاد از مجرای ادراری دفع نمی شوند و در این موارد ممکن است بیمار نیاز به مراجعه به جراح کلیه و مجاری ادراری اورولوژی داشته باشد.

در صورتی که درد بیمار در هنگام دفع سنگ زیاد باشد، دکتر سنگ شکن برای او مسکن های قوی تجویز می کند.

راه های دفع سنگ کلیه در مجرای ادراری

نوشیدن مایعات زیاد و مصرف مسدود کننده های آلفا آدرنرژیک (مانند تامسولوسین) می تواند به دفع سنگ کلیه در مجرای ادراری کمک کند.

بعضی اوقات وقتی انسداد شدید است، جراح کلیه و مجاری ادراری اورولوژی یک لوله موقتی (استنت) را در مجرای ادرار وارد می کند تا سنگ از طریق لوله دفع شود. پزشکان جراح، سیستوسکوپ را در مثانه وارد کرده و استنت را از طریق سیستوسکوپ به داخل دهانه مجرای ادراری وارد می کنند.

یکی از راه های بر طرف کردن انسداد شدید کلیه این است که جراح کلیه و مجاری ادراری اورولوژی، یک لوله (نفروستومی) را از پشت کمر به کلیه وصل می کند تا ادرار را تخلیه کند. 

روش های جراحی دیگری که پزشکان جراح برای از بین بردن سنگ کلیه در مجرای ادراری استفاده می کنند عبارتند از:

  • لیتوتریپسی
  • لیزر لیتروتریپس هلمیوم
  • یوتروسکوپی
  • نفرولیتوتومی جلدی
  • جراحی آندوسکوپی

منبع

مترجم: یگانه عرب

22 اسفند 1398 توسط علیرضا نادری 0 دیدگاه

سنگ کلیه، بیماری دردناک!

سنگ کلیه از بیماری های شایع دستگاه ادراری است و در افراد مختلف با توجه به رژیم غذایی و عوامل ژنتیکی رخ می دهد. در این مقاله برگرفته شده از سایت betterhealth به توضیح انواع بیماری های مرتبط به سنگ های کلیوی می پردازیم و علل هر یک را بررسی می کنیم. همچنین علائم ابتلا به سنگ کلیه را ارائه خواهیم کرد تا شما از وضعیت سلامتی کلیه های خود اگاهی لازم را کسب نمائید.

سنگ‌های کلیه رسوباتی سخت از مواد معدنی و نمکی هستند که در کلیه‌های شما تشکیل می‌شود. تشکیل سنگ کلیه دلایل زیادی دارد و می‌تواند بر هر بخشی از دستگاه ادراری شما – از کلیه‌ها تا مثانه – تأثیر بگذارد. غالباً، هنگامی که ادرار غلیظ می‌شود، سنگ تشکیل می‌شود و باعث می‌شود مواد معدنی تبلور شوند و به هم بچسبند.

آیا من سنگ کلیه دارم؟

سنگ کلیه ممکن است علائمی نداشته باشند اما هنگامی که درون لوله های ادراری و کلیه حرکت می کنند در این مرحله، ممکن است این علائم را تجربه کنید:

  • درد شدید در پهلو و پشت، زیر دنده‌ها
  • دردی که به قسمت تحتانی شکم و کشاله ران کشیده می‌شود
  • دردی که شدت آن در نوسان است
  • درد هنگام ادرار
  • ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای
  • نیاز مداوم به ادرار کردن

با حرکت سنگ در مجاری ادراری شما ممکن است درد ناشی از سنگ تغییر کند – به عنوان مثال، تغییر مکان به مکان متفاوت یا شدت آن افزایش یابد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید

در صورت بروز علائم و نشانه‌هایی که نگران کننده هستند با پزشک خود مشورت کنید. درد آنقدر شدید است که نمی‌توانید آرام باشید یا  درد همراه با حالت تهوع و استفراغ است. در این مواقع سریعا به پزشک مراجعه کنید.

چرا سنگ کلیه ایجاد می شود؟

سنگ کلیه اغلب هیچ علت واحدی ندارد، اگرچه چندین عامل ممکن است خطر را افزایش دهند. این سنگ هنگامی ایجاد می‌شود که ادرار شما حاوی مواد تشکیل دهنده کریستالی – مانند کلسیم، اگزالات و اسید اوریک – باشد، زیرا مواد موجود در ادرار شما می‌توانند رسوب کنند. اگر ادرار شما ممکن است فاقد موادی باشد که از جمع شدن کریستال‌ها جلوگیری می‌کند و محیطی ایده آل برای تشکیل آن ایجاد می‌کند مشکل دوچندان می شود.

انواع سنگ کلیه

دانستن نوع سنگ مربوط به کلیه به تعیین علت کمک می‌کند و ممکن است سرنخ‌هایی در مورد چگونگی کاهش خطر ابتلا به سنگ بیشتر در کلیه به پزشک بدهد. انواع سنگ شامل موارد زیر است:

  1. سنگ‌های کلسیم: بیشتر سنگ‌های کلیه را تشکیل می دهند و معمولاً به شکل اگزالات کلسیم هستند. اگزالات ماده‌ای طبیعی است که در مواد غذایی موجود است و روزانه توسط کبد شما نیز ساخته می‌شود. برخی از میوه‌ها و سبزیجات و همچنین آجیل و شکلات دارای محتوای اگزالات بالایی هستند.
  2. سنگ‌های Struvite: سنگ‌های استروویت در پاسخ به عفونت مانند عفونت ادراری تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها می‌توانند به سرعت رشد کنند و کاملاً بزرگ شوند.
  3. سنگ‌های اسید اوریک: سنگ‌های اسید اوریک در افرادی که مایعات به اندازه کافی نمی‌نوشند یا مایعات زیادی از دست می‌دهند تشکیل می‌شود، افرادی که رژیم با پروتئین بالا می‌خورند و کسانی که نقرس دارند و برخی عوامل ژنتیکی همچنین ممکن است خطر ابتلا به سنگ های اسید اوریک را افزایش دهند.
  4. سنگ‌های کیستین: این سنگ‌ها در افراد دارای اختلال ارثی تشکیل می‌شود و باعث می‌شود کلیه‌ها مقدار زیادی از اسیدهای آمینه خاص (سیستینوریا) دفع کنند.

چه کسانی در معرض ابتلا به سنگ کلیه هستند؟

عواملی که خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می‌دهد عبارتند از:

  • تاریخچه خانوادگی: اگر شخصی در خانواده شما دارای سنگ کلیه باشد، احتمال اینکه شما نیز دچار سنگ شوید زیاد است.
  • کم آبی: نوشیدن آب کم می‌تواند خطر ابتلا به سنگ را افزایش دهد. افرادی که در آب و هوای گرم زندگی می‌کنند و افرادی که زیاد عرق می‌کنند ممکن است بیشتر از سایرین در معرض خطر قرار بگیرند.
  • رژیم‌های خاص: خوردن رژیم غذایی با پروتئین، سدیم (نمک) و قند زیاد ممکن است خطر ابتلا به برخی از انواع سنگ کلیه را افزایش دهد. نمک بیش از حد در رژیم غذایی میزان کلسیم شما را نیز افزایش می‌دهد.

ایجاد سنگ کلیه می‌تواند بسیار دردناک باشد. بسته به وضعیت شما، ممکن است به مصرف داروهای ضد درد و نوشیدن آب زیاد برای عبور از بیماری سنگ نیاز داشته باشید. در موارد دیگر – به عنوان مثال، اگر سنگ‌ها در مجاری ادراری قرار بگیرند، که با عفونت ادراری در ارتباط است و عوارض ایجاد می‌کند – ممکن است نیاز به عمل جراحی نیاز باشد.

25 دی 1398 توسط علیرضا نادری 0 دیدگاه

وظیفه کلیه و مثانه در بدن چیست؟

عملکرد دستگاه ادراری فیلتر کردن خون و ایجاد ادرار به عنوان یک محصول جانبی است و اندام‌های دستگاه ادراری شامل کلیه‌ها، لگن، کلیه ، مجاری ادرار، مثانه و مجرای ادرار است. وظیفه ی این سیستم دفع مواد زاید و تنظیم فشار خون است. در این مقاله از وبسایت دکتر عابدی به شرح وظایف این دستگاه می پردازیم.

روده‎ مواد مغذی و مفید را از مواد غذایی می‌گیرد و سپس آن را به خون تحویل می‎دهد. در سلول های بدن مواد مغذی به انرژی تبدیل می‌شوند و بعد از اینکه بدن اجزای غذایی مورد نیاز خود را گرفت، پسماندها در روده و خون باقی می‌مانند.

کلیه به چه کاری در بدن مشغول است؟

سیستم‌های کلیوی و ادراری به بدن کمک می‌کند تا ماده سمی مایع به نام اوره را از بین ببرد و مواد شیمیایی مانند پتاسیم و سدیم و آب را به تعادل برساند. اوره وقتی تولید می‌شود که غذاهای حاوی پروتئین مانند گوشت، مرغ و سبزیجات خاصی در بدن تجزیه شوند. اوره در جریان خون به کلیه‌ها منتقل می‌شود و در آنجا همراه با آب و سایر مواد زاید به صورت ادرار برداشته می‌شود.

از دیگر کارکردهای مهم کلیه‌ها می‌توان به تنظیم فشار خون و تولید اریتروپویتین اشاره کرد که تولید گلبول‎های قرمز در مغز استخوان را کنترل می‌کند. کلیه‌ها همچنین تعادل اسید و باز را تنظیم کرده و مایعات را حفظ می‌کنند.

کلیه و مجاری ادراری
جایگاه کلیه ها در بدن

این جفت اندام‌های قهوه‌ای مایل به زرد در زیر دنده‌ها و پشت بدن قرار دارد. عملکرد آن‎ها این است که:

  • مواد زائد و داروها را از بدن دور کنند
  • مایعات بدن را متعادل کنند
  • هورمون‌ها را برای تنظیم فشار خون آزاد کنند
  • تولید گلبول‌های قرمز را کنترل کنند

کلیه از چه بخش هایی تشکیل شده و هر یک چه وظیفه ای دارند؟

کلیه‌ها اوره‌ها را از طریق دستگاه‌های کوچک فیلتر به نام نفرون از خون خارج می‌کنند. هر نفرون از یک کلاف مویرگ‎های خونی کوچک، به نام گلومرول و یک لوله کوچک به نام توبول کلیوی تشکیل شده است. اوره به همراه آب و سایر مواد زائد، در هنگام عبور از نفرون و پایین لوله‌های کلیوی کلیه، ادرار را تشکیل می‌دهد.

دو حالب (میزنای) باریک ادرار را از کلیه‌ها به مثانه منتقل می‌کنند. عضلات موجود در دیواره‌های حالب به طور مداوم منقبض و منبسط می‌شوند و ادرار را به سمت پایین کشیده و از کلیه‌ها دور می کنند. اگر ادرار به عقب برگردد یا اجازه ایستادن داشته باشد، ممکن است یک عفونت کلیوی ایجاد شود. تقریباً در هر 10 تا 15 ثانیه، مقادیر کمی ادرار از مجرای ادرار به مثانه تخلیه می‌شود.

آناتومی دستگاه ادراری

مثانه این اندام توخالی مثلثی در قسمت پایین شکم قرار دارد و توسط رباط‌هایی که به اندام‎های دیگر و استخوانهای لگن وصل می‌شوند، در محل خود نگهداری می‌شود. دیواره مثانه برای ذخیره ادرار شل می‌شود و گسترش می‌یابد وهنگام دفع مثانه منقبض شده و محتوای خود را از طریق میزراه خارج می‎کند. مثانه بزرگسالان سالم می‌تواند ادرار را به مدت دو تا پنج ساعت ذخیره کند.

دو ماهیچه اسفنکتر در مجرای خروجی ادرار وجود دارد که این عضلات دایره‌ای با بسته شدن محکم مانند یک باند لاستیکی در اطراف میزراه را گرفته اند و با شل شدن خود به مثانه در خروج ادرار کمک می‌کنند. اعصاب مثانه نیز اعصاب به فرد هشدار می‌دهند که زمان تخلیه ادرار و خالی کردن مثانه است.

مکانیسم تخلیه ادرار چگونه است؟

زمانی که مغز به مثانه سیگنال انقباض را ارسال می‎کند در همین زمان، به عضلات اسفنکتر برای استراحت اجازه می‌دهد تا ادرار مثانه که محصول کلیه است از مجرای ادرار خارج شود. هنگامی که تمام این سیگنال‌ها به ترتیب صحیح رخ می‌دهند، تخلیه ادرار طبیعی اتفاق می افتد.

ادرار سالم چه رنگی ست؟

  • ادرار سالم، کم رنگ یا رنگ زرد شفاف است.
  • ادرار رنگ تیره یا زرد تیره به معنای نیاز به آب بیشتری است.
  • رنگ تیره و قهوه‌ای ممکن است نشان دهنده مشکل کبدی یا کم آبی شدید باشد.
  • ادرار صورتی یا قرمز ممکن است به معنای خون در ادرار باشد و باید آزمایش گرفته شود.

16 آبان 1398 توسط سعید بیگی 0 دیدگاه

چگونه از کلیه‌های خود محافظت کنیم؟

داشتن کلیه‌های سالم برای زندگی بهتر و سلامت عمومی شما بسیار مهم است؛ زیرا کلیه‌ها در عملکرد بدن نقش اساسی دارند. نقش کلیه‌ها در بدن شامل موارد زیر است:

  • مواد زائد را از بدن خارج می‌کنند.
  • نسبت مایعات در بدن را متعادل می‌کند.
  • هورمون‌هایی آزاد می‌کند که فشار خون شما را تنظیم می‌کند.üویتامین D را فعال می‌کند که باعث تقویت و سلامت استخوان‌ها می‌شود.
  • تولید گلبول‌های قرمز خون را کنترل می‌کند.

چگونه می‌توانیم از کلیه‌های خود محافظت کنیم؟

حفظ یک سبک زندگی سالم:

غذاهای کم نمک بخورید و بیشتر میوه و سبزیجات بخورید. همچنین باید وزن خود را در رده‌ی سالم نگه دارید، فعالیت بدنی را بعنوان بخشی از کارهای روزمره خود در برنامه‌تان قرار دهید و سیگار را ترک کنید.

فشارخون خود را بررسی کنید از بروز فشارخون بالا جلوگیری کنید.

دیابت خود را مدیریت کنید.

قند خون خود را روی مرز نرمال حفظ کنید.

از کم آب شدن بدن خودداری کنید.

در هوای گرم، همیشه مایعات زیادی را در طول روز بنوشید.

داروهای خود را مدیریت کنید.

مصرف داروهای داروهای مسکن برای کلیه‌ها مضر است.

اگر از داروهای ادرارآور استفاده می‌کنید، ترکیب این داروها با داروهای ضد التهابی (داروهای ضد التهابی برای کاهش درد)، می‌تواند برای کلیه‌های شما بسیار مضر باشد.

بیماری کلیه

چرا کلیه‌های شما مهم هستند؟

داشتن کلیه‌های سالم برای زندگی بهتر و سلامت عمومی شما بسیار مهم است؛ زیرا آنها در عملکرد بدن شما نقش اساسی دارند. به عنوان مثال، کلیه‌ها:

  • مواد زائد را از بدن خارج می‌کنند.
  • نسبت مایعات در بدن خود را متعادل می‌کند.
  • هورمون‌هایی آزاد می‌کند که فشار خون شما را تنظیم می‌کند.
  • ویتامین D را فعال می‌کند که باعث تقویت و سلامت استخوان‌ها می‌شود.
  • تولید گلبول‌های قرمز خون را کنترل می‌کند.​
چگونه می‌توانیم از کلیه‌های خود محافظت کنیم؟
گزینه‌های سبک زندگی سالم را انتخاب کنید.

حفظ یک سبک زندگی سالم یکی از بهترین راه‌های سالم نگه داشتن و محافظت از کلیه است. برای مثال، غذاهای کم نمک بخورید و بیشتر میوه و سبزیجات بخورید. همچنین باید وزن خود را در رده‌ی سالم نگه دارید، فعالیت بدنی را بعنوان بخشی از کارهای روزمره خود در برنامه‌تان قرار دهید و سیگار را ترک کنید.

فشار خون خود را بررسی کنید.

فشار خون بالا می‌تواند به رگ‌های خونی در کلیه‌های شما آسیب وارد کند و توانایی عملکرد صحیح آنها را کاهش می‌دهد. داشتن مایعات اضافی در رگ‌های خونی ممکن است فشار خون را حتی بیشتر کرده و یک چرخه خطرناک ایجاد کند.

دیابت خود را مدیریت کنید.

اگر مبتلا به دیابت هستید، در اینجا چند مرحله برای کمک به کاهش آسیب به کلیه‌های شما وجود دارد.

 قند خون خود را روی مرز نرمال حفظ کنید.

میانگین سطح قند خون خود در طی سه ماه گذشته آزمایش کنید (با تست  HbA1C) حداقل سالی دو بار این تست را بگیرید اما از نظر ایده آل بهتر است حداکثر چهار بار در سال این تست را انجام دهیدکه برای محافظت از کلیه خیلی مهم است.

از کم آب شدن بدن خودداری کنید.

کم آب شدن بدن یعنی از دست دادن آب و نمک در بدن. نوشیدن مایعات به اندازه کافی و روزانه بخش مهمی از سلامت کلیه‌ها است.

اگر حال خوبی ندارید یا بیمار هستید.

اگر استفراغ، اسهال و یا تب دارید و ناخوشایند هستید، و آب بدن خود را از دست می‌دهید. مهم است که به بدن خود آبرسانی کنید حتی با نوشیدن جرعه‌های کوچک آب هر چند دقیقه.

اگر حال خوبی ندارید و قادر به نوشیدن مایعات به درستی نیستید، یا متوجه شده‌اید که ادرار کمتری (از حالت معمول) دارید، سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.​